Bình minh trên dãy Alpi

Hơn một trăm năm lịch sử đã qua, Juventus ghi dấu trong lòng hàng nghìn hàng triệu tifosi trên khắp đất nước Italia, vượt qua cả đường biên giới nữa. Họ là đại diện cho nền văn hóa Italia và hơn bao giờ hết, đó là đội bóng của những học sinh, người lao động lớn lên trong nhà máy, xí nghiệp; của những nhà thơ, nghị sĩ và có thể cả cha xứ cùng những gã lưu manh. Có nghĩa rằng, Juventus đã là cái tên được lưu giữ trong lòng tất thảy mọi tầng lớp xã hội ở Italia, trở thành một hình ảnh của đất nước Italia. Tất cả bắt đầu từ một chiều đầu đông Torino năm 1897.

Thời ấy bóng đá hiện đại gần như lan tràn khắp châu Âu theo dấu chân của những người Anh hoặc đã từng có những năm tháng đi qua nước Anh. Trong khi ấy ở Torino, cũng là lúc những câu lạc bộ thể thao sinh ra như nấm muốt sau cơn mưa xuân. Edoardo Bosio là một tay lái buôn gốc gác Thụy Sĩ, sinh ra ở Torino và là con nuôi của một lái buôn kính kiêm thợ chụp ảnh người Torino. Khi lớn lên gã có dịp bôn ba Thụy Sĩ và London để làm việc cho những nhà máy dệt của người Anh. Chính những nơi ấy, gã đã được chơi những trận bóng đá đầu tiên và hiểu được luật bóng đá cũng như có quan hệ với những đội bóng bản xứ. Ai đặt mình vào cuộc đời Edoardo Bosio hẳn đều nghĩ ngay rằng mình sẽ rủ mọi người cùng chơi khi trở về thành phố quê hương. Thế là Bosio cũng mang theo về những quả bóng da năm 1887 và thành lập nên đội Torino Foot-ball and Cricket Club. Theo nhiều người kể lại, cùng năm đó, một đội mang tên Nobili Torino (những Quý tộc Torino) cũng ra đời dưới sự bảo trợ của Hoàng tử trẻ tuổi Luigi Amedeo và Alfonso Ferrero di Ventimiglia (người sau này có lúc trở thành chủ tịch liên đoàn bóng đá Italia). Không ai biết đội của Hoàng tử người Tây Ban Nha Luigi Amedeo, Duca degli Abruzzi, người sau này được phong đất ở mãi tận Abruzzi-Somali đã chơi những môn thể thao nào. Không ai biết chàng, người đam mê khám phá và chinh phục những miền đất mới, có chơi trận đấu bóng nào hay không bởi thời gian tuổi trẻ của chàng hoàn toàn là những cuộc leo lúi và đi biển quên tháng ngày đến dãy Alpi, Saint Elias (Canada), Cực Bắc, sau đó là châu Phi (Uganda), K2 của Himalaya (Pakistan). Cuối cùng, không ai biết tại sao một đội của tay lái buôn như Edoardo Bosio lại hợp với câu lạc bộ quý tộc Nobili Torino của Duca degli Abruzzi.

Chỉ có thể hiểu rằng bóng đá bản thân nó lúc vừa mới ra đời đã phá bỏ mọi rào cản của giai cấp và định kiến để rồi Internazionale Foot-ball Club Torino ra đời năm 1891 bởi sự hợp nhất ấy. Đây mới chính là một câu lạc bộ chỉ chuyên bóng đá đầu tiên ở Torino và Italia chứ không bao gồm cả cricket, đá cầu, bắn cung bắn nỏ như hàng chục câu lạc bộ khác. Hoàng tử Luigi Amedeo mang đến danh tiếng, tiền bạc cho đội bóng, có lẽ thế, còn Edoardo Bosio với quan hệ và lòng say mê của mình mang đến những cầu thủ giỏi cho đội bóng cũ. Bằng cách nào đó, Edoardo Bosio lôi kéo được cả từ đội bóng Anh Saint Andrews anh chàng rất tài Herbert Kilpin sang Torino. Sau này Hertbert Kilpin còn là thành viên lập ra Milan Cricke & Foot-ball Club danh tiếng năm 1899, là cầu thủ ngôi sao đầu tiên, đội trưởng đầu tiên và huấn luyện viên đầu tiên của đội bóng này. Nhưng đấy là chuyện của những người Milano, chúng ta chỉ cần thích thú nhớ rằng, có lẽ, Herbert Kilpin từ Saint Andrews đến Internazionale Torino năm 1891 là cuộc chuyển nhượng tự do đầu tiên đến Torino.

Bốn năm sau, 1894, có một cái tên nữa ra đời, Foot-ball Club Torinese. Torinese, như ý nghĩa cái tên của nó, chỉ những gì thuộc về Torino, một cách giản dị, không đặc biệt. Nhưng chính Torinese lại song hành, đan xen rất phức tạp với những ngày sơ khai của bóng đá Torino, hay nói rộng ra là bóng đá Italia, bởi vì thuở ban đầu ấy, Torino cùng với vùng cảng tây bắc của Genova là cái nôi của bóng đá Italia. Sau này, 1900, Torinese hợp với Internazionale Torino để thành một đội Torinese mới vẫn dưới sự bảo trợ của ông hoàng xứ Abruzzi, Luigi Amedeo. Đến năm 1906, Torinese mới lại mở tay chào đón những cầu thủ li khai của Juventus và lập nên Foot-ball Club Torino danh tiếng và tồn tại cho đến tận bây giờ. Đối với những cổ động viên của AC Torino ngày nay, đội bóng của họ được sinh ra từ 1894 chứ không phải 1906, tự hào chưa (!). Thôi gượm đã, hãy để Foot-ball Club Torino và những câu chuyện tự hào của nó sang một bên để quay lại cái những ngày 1897 sôi nổi ấy.

Năm đó ở thành Torino còn một đội bóng nữa ra đời, Ginnastica Torino. Dù chậm hơn Internazionale đến cả 10 năm nhưng thực ra, Ginnastica là đội sớm và nổi tiếng hơn bất cứ đội nào ở Torino. Ginnastica Torino đơn giản là đội chuyên về bóng đá của Reale Società Ginnastica Torino (Đội Thể thao Hoàng gia Torino) vốn được lập từ ngày 17 tháng 3 năm 1844. Reale Società Ginnastica Torino được bảo trợ bởi dòng họ cai trị Vương quốc Piemonte-Sardegna và đặc biệt sau này là dòng họ vua Carlo Alberto xứ Savoia. Đó như một ngôi trường thể thao để cho những sinh viên của học viên quân sự tập luyện với nhiều môn thể thao khác nhau, trong đó có cả bóng đá, dĩ nhiên. Cho đến 1897, đội bóng Ginnastica Torino mới được cho một cái tên riêng. Thế là ở Torino đã có 3 đội bóng là Internazionale, Torinese cũ và Ginnastisca. Đủ để thành lập một liên đoàn bóng đá.

Câu chuyện của bóng đá Torino và Italia bắt đầu trong buổi bình minh như thế, cũng bắt đầu trong cái buổi bình minh tự do của đất nước. Italia thống nhất phần phía bắc năm 1861 sau những cuộc chiến tranh liên miên của những người ủng hộ Hoàng gia xứ Savoia với các vương quốc nhỏ, đánh tan cát cứ quân Áo. Torino trở thành thủ đô đầu tiên của đất nước tự do từ năm 1861. Nhưng lúc đó Italia không còn gì ngoài những ngôi nhà đền thờ, những công trình kiến trúc, ngoài nghèo đói và xác xơ. Hàng trăm nghìn người Italia đã phải di cư đi đến khắp nơi trên thế giới, nhiều nhất ở châu Âu và châu Mỹ để bây giờ con cháu của họ được gọi là những oriundi. Người Torino cũng ra đi dù ít hơn những nơi khác bởi Torino là kinh đô đầu tiên của đất nước Italia thống nhất ấy. Nó trở thành nơi hiếm hoi hội tụ những gì tinh túy của Italia và châu Âu lân cận. Như lúc đó, người ta có thể nói vui pha chút tự hào, ‘Torino capiatale di tutto anche nel calcio’, Torino, thủ đô của mọi thứ, kể cả bóng đá.

Tháng 3, 1898 những con người gắn bó với nhau để chơi bóng ấy gặp mặt tại chính Torino để ra đời một liên đoàn bóng đá Italia, Federazione Italiana del Foot-ball (FIF). Ba đội bóng Torino xứ Piemonte là Internazionale Torino, Torinese, Ginnastica cùng với Genoa Cricket & Football Club xứ Liguria, Unione Pro Sport Alessandria đến từ thành phố Alessandria cùng trong xứ Piemonte tụ hội lại. Và bắt đầu một giải đấu mà cho đến bây giờ chúng ta gọi là Calcio Serie A chỉ mấy chục ngày sau, tháng 5 năm 1898. Ông vua đầu tiên của bóng đá Italia gọi tên Genoa Cricket & Foot-ball Club sau 4 trận đấu của toàn giải.

Federazione Italiana del Football (FIF), sau đổi thành Federazione Italiana Giuoco Calcio (FIGC) năm 1909, không phải là liên đoàn duy nhất ở Italia trong buổi bình minh của nền bóng đá Italia. Một vài đội bóng ở các thành phố hay xứ khác có lựa chọn khác đi, họ không tham gia vào các giải đấu của FIF mà đăng ký với một liên đoàn mạnh hơn là Federazione Ginnastica Nazionale Italiana (FGNI). Đây là một liên đoàn của các đội thể thao Ginnastica tổng hợp, rất phổ biến trước khi bóng đá chiếm thế cao hơn. Nó được thành lập từ tháng 12 năm 1887 bởi sự hợp nhất của Federazione Ginnastica Italiana (FGI) phía nam của miền bắc Italia (nơi có thành phố Bologna) và Federazione delle Società Ginnastiche Italiane (FSGI) phía đông bắc (nơi có các thành phố Udine, Venezia và Venora).

Như thế miền bắc Italia cũng đã chia làm 3 vùng với 3 liên đoàn và những đội bóng tên tuổi của nó còn thi đấu đến tận bây giờ. Một vài đội bóng còn đăng kí chơi cả hai giải đấu mà FIF và FGNI tổ chức, vì họ không xếp đá cùng mùa trong năm. Đó quả là những ngày tháng sôi nổi. Khắp ngõ ngách, đường phố, quảng trường, nhà thờ, công viên và cả vườn rau, luống nho, người ta nói về những trận đấu bóng đá.